KENNIS & NORMEN

EN 17931: wat de nieuwe norm vraagt van jouw slangen, reduceerventielen en branders

Sinds 4 maart 2026 is er een Europese norm met richtlijnen voor de periodieke controle van gasapparatuur voor lassen, snijden en verwarmen: EN 17931, in België gepubliceerd als NBN EN 17931:2026. Ze geeft termijnen voor slangen, reduceerventielen, terugslagbeveiligingen, snelkoppelingen en branders.

Voor veel bedrijven was dat tot nu toe een grijze zone. Een slang bleef hangen tot ze lekte, een regelaar werd pas vervangen als de manometer het begaf. Met EN 17931 is er nu een helder kader. In dit artikel lees je wat de norm vraagt, of ze verplicht is en hoe je ze eenvoudig toepast in je werkplaats.

EN 17931
In belgië sinds 4 maart 2026

1x per jaar
grondige controle, op papier

Max. 5 jaar
tot revisie of vervanging

Wat is EN 17931 en waarop is ze van toepassing?

EN 17931 geldt voor manuele gasapparatuur voor professioneel gebruik, voor alles wat na het flesventiel komt. Bij een centrale gasleiding begint de norm na het tappunt. Het gaat om samengeperste gassen tot 300 bar, acetyleen, LPG, MPS en CO2, en mengsels daarvan.

De norm is opgesteld door het Europese normalisatiecomité CEN/TC 121 en vindt zijn oorsprong in de Italiaanse norm UNI 11627:2016. Ze geldt onder meer voor:

Autogeen: zuurstof met acetyleen, propaan of andere brandgassen, voor lassen, snijden en verwarmen.
Lucht-brandgas: bijvoorbeeld branders op propaan.
Beschermgas: argon, CO2 en mengsels, dus ook de gasaansluiting van je MIG/MAG- en TIG-installaties.

Wat er niet onder valt: de lasmachine zelf en wat erna komt, zoals het slangenpakket en de toorts. Ook geautomatiseerde toepassingen zoals lasrobots vallen erbuiten, net als acetyleenbundels vóór het tappunt.

Alles na het ventiel valt onder EN 17931

Ook snelkoppelingen tussen slang en regelaar of brander vallen onder de norm.

De termijnen zijn maxima voor normaal gebruik: de fabrikant, een nationale regel of de risicoanalyse van de werkgever kan andere termijnen opleggen.

Is de norm verplicht in België?

Niet rechtstreeks, maar in de praktijk komt het daar wel op neer. Een norm is op zich geen wet. De verplichting zit in de Codex over het welzijn op het werk, Boek IV over arbeidsmiddelen.

Die codex legt elke werkgever op om arbeidsmiddelen die slijten periodiek te laten controleren en de resultaten te registreren voor de inspectie Toezicht op het Welzijn op het Werk.

“De codex zegt dát je moet controleren.
EN 17931 zegt hóe.”

In België is de norm sinds 4 maart 2026 gepubliceerd als NBN EN 17931:2026. Bij een ongeval kan de inspectie, de verzekeraar of een expert deze norm gebruiken als maatstaf voor de stand van de techniek. De norm laat zelf toe dat de fabrikant, een nationale regel of de risicoanalyse van de werkgever andere termijnen bepaalt. Wie afwijkt, doet dat dus best onderbouwd en op papier.

Het controleritme: vier momenten

De norm werkt met vier momenten die voor elk onderdeel terugkomen. Wat je precies controleert, verschilt per onderdeel. Volg daarnaast altijd de richtlijnen van de fabrikant.

Bij elke flessenwissel of nieuwe aansluiting: visuele controle en een lektest van de aansluitingen onder werkdruk.
Bij elk gebruik: een korte visuele controle en een lektest van de aansluitingen.
Jaarlijks: een grondige controle per onderdeel, die je schriftelijk vastlegt.
Na maximaal 3 tot 5 jaar: volledige revisie of vervanging. Een volledige revisie kan gebeuren door de fabrikant of een erkende onderhoudsdienst.

Hoe langer de termijn, hoe grondiger de controle

De termijnen tellen vanaf de datum van ingebruikname of van de laatste volledige revisie, niet vanaf de productiedatum. Die datum kan je op het onderdeel of in een logboek noteren. De termijnen gelden voor normaal gebruik in een omgeving die niet bijzonder zwaar of agressief is; de controles mogen altijd vaker gebeuren. Let ook op veroudering van materiaal dat niet gebruikt wordt, die afhangt van hoe het opgeslagen wordt.

Slangen

Bij schade vervangen, anders aanbevolen na 3 of 5 jaar

Toont de visuele controle schade, dan moet de slang vervangen worden, ongeacht haar leeftijd. Daarnaast beveelt de norm aan om een slang te vervangen na maximaal 3 jaar bij dagelijks intensief gebruik, bijvoorbeeld op werven, en na maximaal 5 jaar in alle andere gevallen.

Bij elke flessenwissel controleer je of de slangkleur klopt met het gas. Bij elke flessenwissel en bij elk gebruik kijk je slang en aansluitingen na op verdraaiing, barsten en schaafplekken, en test je ze op lekken onder werkdruk. Een bellentest, bijvoorbeeld met zeepsop, is daarvoor een gangbare methode.

Jaarlijks ga je een stap verder. Je plooit de slang en bekijkt ze vóór je er druk op zet, op scheuren, zwelling, schade en barsten. Daarna test je op lekken bij de hoogste werkdruk van de toepassing.

Aanbevolen: slang vervangen na 3 of 5 jaar

Schade vastgesteld bij de visuele controle? Dan moet de slang vervangen worden.

Let op: de datum die op de slang gedrukt staat is de productiedatum, geen vervaldatum. De termijn van 3 of 5 jaar telt vanaf het moment dat je de slang in gebruik neemt. Er kunnen afwijkende nationale regels bestaan.

Reduceerventielen

Jaarlijks testen, na maximaal 5 jaar revisie of vervanging

Bij elke flessenwissel controleer je schroefdraad, dichtingen, manometers en de aansluiting op het flesventiel. Er mag geen spoor van olie of vet op zitten: in contact met zuurstof kan dat spontaan ontbranden. Bij ingebruikname controleer je dat de manometers op nul staan en gelijkmatig oplopen als de druk stijgt, en test je de aansluitingen en de regelaar zelf op lekken onder werkdruk. Bij elk gebruik herhaal je de controle van de manometers en de lektest van de aansluitingen.

Bij de jaarlijkse controle test je of de regelaar correct werkt over het volledige drukbereik. Daarnaast volgt een lektest, extern en intern, bij maximale werkdruk. Voor de interne lektest draai je de regelschroef volledig los en meet je aan de uitgangszijde: zo zie je of de regelaar doorlekt.

Deze regels gelden niet voor regelaars die in het flesventiel zelf zijn ingebouwd. Hun onderhoud kan door de gasleverancier gebeuren.

Terugslagbeveiligingen, snelkoppelingen en branders

Jaarlijkse controle, termijn van maximaal 5 jaar

Terugslagbeveiligingen beschermen tegen vlamterugslag en het terugstromen van gas. Bij elke flessenwissel controleer je of ze aanwezig zijn, in de juiste stroomrichting zitten en de juiste kleur en het juiste label voor het gas dragen. Jaarlijks test je de lekdichtheid, het debiet volgens de specificatie van de fabrikant en de werking van de terugslagklep. Na een vlamterugslag moet je een volledige revisie of vervanging overwegen. Dat geldt ook ten laatste 5 jaar na ingebruikname, afhankelijk van hoe zwaar ze gebruikt wordt.

Snelkoppelingen controleer je op een correct werkend sluitmechanisme en op lekken. Jaarlijks test je ook de afsluiter en de aansluitingen op lekken bij de hoogste werkdruk. Bij een defect of na maximaal 5 jaar volgt een volledige revisie of vervanging.

Branders kijk je na op de goede staat van de mondstukken, vooral van de dichtvlakken, en je test de aansluitingen op lekken. Jaarlijks volgen een volledige visuele controle, een externe lektest en een interne lektest van elke kraan. Binnen 5 jaar na ingebruikname volgt een volledige revisie of vervanging.

En de gasslang van mijn MIG/MAG- of TIG-machine?

Die valt er ook onder: de slang tussen de fles en de lasmachine hoort bij het toepassingsgebied van EN 17931.

Uiteraard is het risico bij een inert beschermgas zoals argon veel kleiner dan bij acetyleen of zuurstof. Er is geen brand- of explosiegevaar. Toch is het niet risicoloos. Argon en CO2 zijn zwaarder dan lucht en verdringen zuurstof. In een kleine ruimte, een put of een tank kan een lekkende slang dus gevaarlijk worden, en je ruikt of ziet het niet. Een lekke slang kan bovendien lucht aanzuigen en porositeit in je lassen veroorzaken.

Ons advies

Autogeen: houd de termijnen van 3 en 5 jaar strikt aan.
Beschermgas in een open, goed geventileerde werkplaats: controleer visueel en vervang bij schade. Een langere vervangtermijn kan, als je die onderbouwt in je risicoanalyse.
Beschermgas in besloten ruimtes: houd ook hier de 5 jaar aan.

Wie mag de controles uitvoeren?

Volgens de norm kan een bekwaam persoon de visuele controle en de lektest uitvoeren. Een externe keuring vraagt de norm niet.

Dat kan de lasser zijn, een ploegbaas of iemand van de onderhoudsdienst, zolang die persoon weet waarop hij moet letten. De norm omschrijft niet precies wat “bekwaam” betekent. Het is dus aan jou als werkgever om dat te bepalen, bijvoorbeeld via een korte opleiding en een schriftelijke aanstelling.

De volledige revisie gebeurt volgens de specificaties van de fabrikant. De norm noemt de fabrikant of een erkende onderhoudsdienst als partij die ze kan uitvoeren. Versleten onderdelen worden daarbij vervangen door originele wisselstukken, voor zover de fabrikant dat toelaat. Kan het onderdeel niet gereviseerd worden, dan rest vervanging. De werkplek voor controles moet proper en veilig zijn voor het gebruikte gas, met geschikt gereedschap.

Registreren: wat moet er op papier?

De jaarlijkse controle en elke volledige revisie moet je documenteren, bijvoorbeeld met een inspectierapport. Bijlage A van de norm geeft als voorbeeld welke gegevens je kan noteren:

de verwijzing naar EN 17931
welk onderdeel gecontroleerd werd, met een uniek nummer
wie de controle uitvoerde, met naam en functie
welke controles gebeurden

de datum van de controle en van de volgende controle
eventuele afwijkingen en de genomen maatregelen
een handtekening

Accessoires en typische slijtdelen, zoals mondstukken en slangpilaren, hoef je volgens de norm niet afzonderlijk te registreren. Materiaal dat niet correct werkt, moet buiten gebruik gesteld worden.

Wat verandert er ten opzichte van vroeger?

De grootste verandering: er zijn nu richttermijnen voor revisie en vervanging, en de jaarlijkse controle moet gedocumenteerd worden. De veiligheidsregels rond autogeen zijn niet nieuw. De NAVB-veiligheidsnota voor de bouw (2000), de veiligheidskaart van de Antwerpse haven (CEPA, 2010) en de preventiefiche van Ethias (2012) beschreven al uitgebreid hoe je veilig met autogeen werkt. Wat ontbrak, was een vaste termijn. Ethias stelde in 2012 nog uitdrukkelijk dat slangen geen vervaldatum hebben, omdat de veroudering afhangt van gebruik en omgeving. Vervangen gebeurde op basis van een visuele controle.

Onderwerp	Vroeger (2000 tot 2012)	Nu (EN 17931:2026)
Slangen	Geen vervaldatum, vervangen bij slijtage	Bij schade vervangen (moet); aanbevolen na max. 5 jaar, of 3 jaar bij dagelijks intensief gebruik
Reduceerventielen	Regelmatig nakijken	Jaarlijkse test; revisie of vervanging na max. 5 jaar
Terugslagbeveiliging	Volgens NAVB geen onderhoud nodig	Jaarlijkse test; revisie of vervanging overwegen na een terugslag of na max. 5 jaar
Wie controleert	In eigen beheer, extern nazicht optioneel	Visuele controle en lektest kunnen door een bekwaam persoon; volledige revisie kan door fabrikant of erkende onderhoudsdienst
Registratie	Niet specifiek beschreven in deze richtlijnen	Jaarlijkse controle en volledige revisie documenteren

Praktische tips die blijven gelden

De oude richtlijnen bevatten heel wat praktijkkennis die vandaag nog steeds klopt en de controles van EN 17931 mooi aanvult:

Lektest altijd met zeepsop, nooit met een vlam.
Lus-test voor slangen: maak een lus in de slang en kijk of er haarscheurtjes in het rubber verschijnen. Volgens EN 17931 moet een beschadigde slang vervangen worden.
Juiste kleuren: rood voor acetyleen, blauw voor zuurstof. Gebruik een slang alleen voor het gas waarvoor ze bedoeld is.
Pijlrichting van de terugslagbeveiliging: de pijl moet in de richting van de brander wijzen. Staat hij verkeerd, dan sluit de klep af in plaats van te openen.
Snelle test van de regelaar: draai de regelschroef los, open de fles kort en sluit ze weer. Zakt de naald van de hogedrukmanometer, dan is er een lek of lekt de regelaar door.
Geen olie of vet op flessen, regelaars of koppelingen, ook niet op handschoenen.
Slangen niet rond de fles wikkelen en niet aan de regelaar ophangen. Leg ze zo dat er niet overgereden kan worden en dat niemand erover struikelt.
Regelschroef volledig los voor je de fles opent. Zo voorkom je een drukstoot die het membraan kan beschadigen.

DWK Welding Solutions, aan het woord

“EN 17931 maakt eindelijk concreet wat goed onderhoud van gasapparatuur betekent. Wij helpen klanten om dat praktisch te organiseren: van de jaarlijkse controle en het inspectierapport tot de opleiding van hun eigen mensen, zodat de veiligheid op de werkvloer niet afhangt van toeval.”

Peter

CEO & lasingenieur

Wil je weten of jouw gasinstallaties in orde zijn?

DWK Welding maakt EN 17931 eenvoudig toepasbaar in je werkplaats of op je werf. We voeren de jaarlijkse controle uit met een inspectierapport volgens de norm, reviseren of vervangen slangen, reduceerventielen, terugslagbeveiligingen, snelkoppelingen en branders, en leiden je medewerkers op om de controles zelf uit te voeren.

Neem contact met ons op en we bekijken samen wat er nodig is.

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

Snelle service in West- en Oost-Vlaanderen

Vanuit ons hoofdkantoor in Roeselare staan wij klaar voor klanten in heel Vlaanderen. Dankzij onze eigen transportdienst kunnen wij snel schakelen bij dringende herstellingen of onderhoud.